Historia
Historia Zagłębia
Od pogranicza, które rzeki wyznaczyły przed wiekami, przez pruski epizod, rządowy przemysł i miejsce styku trzech cesarstw, po hutę, restrukturyzację i pytanie o tożsamość. Piszemy po swojemu, ale z podaniem źródeł — przy każdym rozdziale jest lista, z czego korzystaliśmy.
Rozdziały
do 1795
Zanim nazwano to Zagłębiem
Najważniejsza rzecz o Zagłębiu bierze się sprzed epoki węgla: to ziemia małopolska, nie śląska. Granica biegła Brynicą i Przemszą …
1795–1807
Pruski epizod, który wszystko uruchomił
Dwanaście lat pruskich rządów zmieniło tę okolicę bardziej niż poprzednie dwa stulecia. Po trzecim rozbiorze ziemie między Przemsz…
1815–1870
Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
W Królestwie Polskim przemysł nie wyrósł sam z siebie — został tu postawiony decyzją urzędu. Rządowe górnictwo, Bank Polski i nazw…
1870–1914
Trzy cesarstwa i wielki kapitał
Przez czterdzieści lat Zagłębie leżało w miejscu, którego nie da się wymyślić: tam, gdzie stykały się granice trzech mocarstw. Ros…
1905–1907
Rok 1905: Republika Zagłębiowska
Jesienią 1905 roku Zagłębie na kilkanaście dni wymknęło się władzy carskiej. Komitety robotnicze przejęły porządek w miastach, a w…
1918–1945
Wojna i Zagłada
Po 1918 roku granica nad Brynicą przestała dzielić państwa i zaczęła dzielić województwa. Dwadzieścia lat później Zagłębie znalazł…
1945–dziś
PRL, huta i to, co zostało
Powojenne Zagłębie dostało jeszcze jedno wielkie zamówienie: więcej węgla i wielką hutę. Huta Katowice stanęła w latach siedemdzie…
Kalendarium całości
Wszystkie daty z rozdziałów, po kolei. Kliknięcie prowadzi do rozdziału, w którym data jest opisana.
- XIII w. Czeladź i Sławków jako miasta; w Sławkowie wydobycie ołowiu i srebra. Zanim nazwano to Zagłębiem
- ok. 1785 Odkrycie węgla w rejonie dzisiejszego parku Hallera w Dąbrowie. Pruski epizod, który wszystko uruchomił
- lata 40. XIX w. Kolej warszawsko-wiedeńska dociera w okolice Zagłębia. Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
- lata 90. Restrukturyzacja górnictwa; zamykanie zagłębiowskich kopalń. PRL, huta i to, co zostało
- dziś Huta pracuje pod inną nazwą i innym właścicielem; po kopalniach zostały zabytki techniki. PRL, huta i to, co zostało
- 1358 Będzin otrzymuje prawa miejskie; zamek murowany za Kazimierza Wielkiego. Zanim nazwano to Zagłębiem
- 1443 Biskup krakowski kupuje księstwo siewierskie — osobny organizm na północy regionu. Zanim nazwano to Zagłębiem
- 1795 III rozbiór; region trafia do Prus jako Nowy Śląsk. Pruski epizod, który wszystko uruchomił
- 1796 Rusza odkrywkowa kopalnia „Reden” — nazwana od pruskiego dyrektora górnictwa. Pruski epizod, który wszystko uruchomił
- 1807 Koniec rządów pruskich; region wchodzi do Księstwa Warszawskiego. Pruski epizod, który wszystko uruchomił
- 1815 Kongres wiedeński; region w Królestwie Polskim pod berłem cara. Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
- 1818 Początek budowy osady górniczej przy kopalni „Reden” — z inicjatywy Staszica. Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
- 1834–1840 Powstaje Huta Bankowa w Dąbrowie, finansowana przez Bank Polski. Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
- 1839–1842 Budynek dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego — późniejsza „Sztygarka”. Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
- 1846 Po likwidacji Rzeczypospolitej Krakowskiej ustalono granice, które zeszły się nad Przemszą. Trzy cesarstwa i wielki kapitał
- 1871 Zjednoczenie Niemiec; miejsce styku granic zyskuje nazwę Trójkąt Trzech Cesarzy. Trzy cesarstwa i wielki kapitał
- 1889 W gmachu „Sztygarki” zaczyna działać szkoła górnicza. Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
- 1902 Sosnowiec otrzymuje prawa miejskie. Trzy cesarstwa i wielki kapitał
- 1905 Fala strajków w kopalniach i hutach; jesienią kilkanaście dni samorządu robotniczego. Rok 1905: Republika Zagłębiowska
- 1906–1907 Represje po stłumieniu wystąpień. Rok 1905: Republika Zagłębiowska
- 1915 Granica trzech mocarstw przestaje działać wraz z zajęciem Królestwa przez państwa centralne. Trzy cesarstwa i wielki kapitał
- 1918 Odzyskanie niepodległości; dawna granica zaborów staje się granicą wewnętrzną. Wojna i Zagłada
- 1939 Wrzesień: zajęcie regionu; 8/9 września spalenie synagogi w Będzinie. Wojna i Zagłada
- 1939 Zagłębie wcielone bezpośrednio do Rzeszy, poza Generalne Gubernatorstwo. Wojna i Zagłada
- 1943 Likwidacja gett w Środuli i na Kamionce; deportacje do Auschwitz. Wojna i Zagłada
- 1972–1976 Budowa i uruchomienie Huty Katowice w Dąbrowie Górniczej. PRL, huta i to, co zostało
Jak to piszemy
Własnymi słowami. Nie przepisujemy encyklopedii — układ rozdziałów i sposób
opowiadania są nasze. Gdzie fakt jest sporny albo zaokrąglony, piszemy o tym wprost,
zamiast udawać pewność.
Z podpisem pod każdą ilustracją. Autor, licencja i odnośnik do oryginału
są przy każdym zdjęciu i każdej mapie. To warunek licencji, nie uprzejmość.
To się będzie rozrastać. Brakuje jeszcze ilustracji do kilku rozdziałów
i mapy z czasów pruskich. Jeśli masz materiał albo widzisz błąd —
napisz.