Historia Zagłębia · 1815–1870
Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania
W Królestwie Polskim przemysł nie wyrósł sam z siebie — został tu postawiony decyzją urzędu. Rządowe górnictwo, Bank Polski i nazwiska w rodzaju Stanisława Staszica zrobiły z rolniczej okolicy zagłębie w dosłownym sensie tego słowa.
Huta z banku
Huta Bankowa w Dąbrowie powstała w latach trzydziestych XIX wieku ze środków Banku Polskiego — i stąd wzięła nazwę, która przetrwała wszystkie późniejsze ustroje. Obok rosła osada górnicza przy kopalni „Reden”, budowana od 1818 roku z inicjatywy Staszica.
Ten sam mechanizm widać w budynku dzisiejszej „Sztygarki”: wzniesiono go w latach 1839–1842 dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego, a od 1889 roku mieściła się w nim szkoła górnicza. Urząd, potem kształcenie, potem pokolenia sztygarów.
Kolej i nazwa
Kolej warszawsko-wiedeńska dociągnęła tu w latach czterdziestych XIX wieku i to ona zdecydowała, że węgiel opłaca się wozić dalej niż do najbliższej kuźni. Wtedy też utrwaliła się nazwa Zagłębie Dąbrowskie — od Dąbrowy, wokół której skupiło się górnictwo.
Kalendarium rozdziału
- 1815Kongres wiedeński; region w Królestwie Polskim pod berłem cara.
- 1818Początek budowy osady górniczej przy kopalni „Reden” — z inicjatywy Staszica.
- 1834–1840Powstaje Huta Bankowa w Dąbrowie, finansowana przez Bank Polski.
- 1839–1842Budynek dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego — późniejsza „Sztygarka”.
- lata 40. XIX w.Kolej warszawsko-wiedeńska dociera w okolice Zagłębia.
- 1889W gmachu „Sztygarki” zaczyna działać szkoła górnicza.
Skąd to wiemy
- Dąbrowa Górnicza — historia miasta (serwis miejski) Osada górnicza przy „Redenie” od 1818 roku, rozwój przemysłu w Królestwie Polskim.
- Muzeum Miejskie „Sztygarka” — dzieje gmachu Gmach wzniesiony 1839–1842 dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego; szkoła górnicza od 1889.