Historia Zagłębia · 1870–1914
Trzy cesarstwa i wielki kapitał
Przez czterdzieści lat Zagłębie leżało w miejscu, którego nie da się wymyślić: tam, gdzie stykały się granice trzech mocarstw. Rosja, Prusy i Austria schodziły się nad Przemszą, a między ich rogatkami wyrósł Sosnowiec — z wioski w miasto przemysłowe w jedno pokolenie.
Dreikaisereck
Słupy graniczne stały tam od 1846 roku, po likwidacji Rzeczypospolitej Krakowskiej. Nazwa Dreikaisereck — Trójkąt Trzech Cesarzy — przyjęła się po 1871 roku, gdy Prusy stały się częścią cesarstwa niemieckiego i wszystkie trzy strony miały już cesarza. Punkt zniknął w 1915 roku, kiedy front przesunął granice, a ostatecznie przestał istnieć wraz z odrodzeniem Polski.
Dla mieszkańców nie była to atrakcja turystyczna, tylko codzienność: przemyt, komory celne, praca po drugiej stronie i trzy waluty w jednej kieszeni.
Fabrykanci i ich pałace
Kapitał przyszedł z zewnątrz — i zostawił po sobie architekturę, która do dziś wyróżnia Sosnowiec. Heinrich Dietel postawił przędzalnię i pałac na Zawodziu, rodzina Schönów — zakłady i rezydencje na Środuli. Dziś w pałacu Schöna mieści się muzeum, a park Dietla jest miejskim parkiem.
Sosnowiec dostał prawa miejskie dopiero w 1902 roku — jako miasto liczące już dziesiątki tysięcy mieszkańców. To dobrze pokazuje tempo: najpierw fabryki i ludzie, papiery potem.
Kalendarium rozdziału
- 1846Po likwidacji Rzeczypospolitej Krakowskiej ustalono granice, które zeszły się nad Przemszą.
- 1871Zjednoczenie Niemiec; miejsce styku granic zyskuje nazwę Trójkąt Trzech Cesarzy.
- 1902Sosnowiec otrzymuje prawa miejskie.
- 1915Granica trzech mocarstw przestaje działać wraz z zajęciem Królestwa przez państwa centralne.
Skąd to wiemy
- Trójkąt Trzech Cesarzy — Śląskie. Informacja Turystyczna Opis miejsca styku granic i jego dziejów.
- Trójkąt Trzech Cesarzy (Wikipedia) Słupy graniczne od 1846, nazwa po 1871, koniec punktu w 1915. Traktujemy jako punkt wyjścia do dalszego sprawdzania.