Historia Zagłębia · 1795–1807
Pruski epizod, który wszystko uruchomił
Dwanaście lat pruskich rządów zmieniło tę okolicę bardziej niż poprzednie dwa stulecia. Po trzecim rozbiorze ziemie między Przemszą a Pilicą trafiły do Prus jako Nowy Śląsk — i to pruska administracja górnicza zaczęła tu szukać węgla metodycznie, a nie przy okazji.
Nazwa, która się nie przyjęła
Prusacy nazwali nowy nabytek Nowym Śląskiem (Neuschlesien), bo tak było wygodniej zarządzać. Nazwa nie przetrwała ani rządów, ani pamięci — ale zdążyła zrobić zamieszanie, które pokutuje do dziś, gdy ktoś z rozpędu wrzuca Zagłębie do Śląska.
Reden: pierwsza kopalnia
Około 1785 roku natrafiono na węgiel w okolicy dzisiejszego parku Hallera w Dąbrowie. W 1796 ruszyła tam odkrywkowa kopalnia, nazwana Reden — od nazwiska Friedricha Wilhelma von Redena, szefa pruskiego górnictwa. To data, od której zwykle liczy się przemysłowe Zagłębie.
Warto zobaczyć w tym proporcje: kopalnia była odkrywką, nie szybem z wieżą. Wielki przemysł przyszedł dopiero za następnych rządów — ale bez tego rozpoznania przyszedłby później.
Kalendarium rozdziału
- 1795III rozbiór; region trafia do Prus jako Nowy Śląsk.
- ok. 1785Odkrycie węgla w rejonie dzisiejszego parku Hallera w Dąbrowie.
- 1796Rusza odkrywkowa kopalnia „Reden” — nazwana od pruskiego dyrektora górnictwa.
- 1807Koniec rządów pruskich; region wchodzi do Księstwa Warszawskiego.
Skąd to wiemy
- Dąbrowa Górnicza — historia miasta (serwis miejski) Odkrycie węgla ok. 1785, kopalnia „Reden” 1796 i jej nazwa od F. W. von Redena.
- Muzeum Miejskie „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej Dzieje górnictwa regionu; muzeum prowadzi podziemną Kopalnię Ćwiczebną.