Przemysł i technika Kultura i muzea · Dąbrowa Górnicza
Sztygarka i Kopalnia Ćwiczebna
Podziemna trasa w środku miasta — w wyrobisku, w którym uczono zawodu przyszłych sztygarów. Najbliżej prawdziwej kopalni, jak można trafić bez zjazdu na dół.
Gmach postawiono w latach 1839–1842 dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego, a od 1889 roku mieściła się w nim szkoła górnicza — stąd nazwa. Dziś to Muzeum Miejskie „Sztygarka”, a pod nim Kopalnia Ćwiczebna, część Szlaku Zabytków Techniki.
Na powierzchni: geologia, etnografia i dzieje przemysłu. Pod ziemią: chodniki, obudowy i temperatura, która nie zmienia się przez cały rok.
Rys historyczny 1839
Gmach postawiono w latach 1839–1842 dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego — czyli dla urzędu, który zarządzał rządowym przemysłem Królestwa Polskiego. Od 1889 roku mieściła się w nim szkoła górnicza i to jej zawdzięcza nazwę: sztygar to dozorca w kopalni.
Kopalnia Ćwiczebna nie była zakładem wydobywczym, tylko salą lekcyjną pod ziemią — uczono w niej obudowy chodników i pracy przy przodku.
Rozwiń pełną historię i ciekawostki
Gmach przy dzisiejszej ulicy Legionów Polskich powstał w latach 1839–1842 jako siedziba Zachodniego Okręgu Górniczego — urzędu, który w imieniu Banku Polskiego zarządzał całym rządowym przemysłem tej części Królestwa. To był mózg zagłębiowskiego górnictwa, zanim jeszcze pojawiła się nazwa „Zagłębie Dąbrowskie”.
Od 1889 roku mieściła się tu szkoła górnicza. Kształciła sztygarów, czyli dozorców ruchu — ludzi odpowiedzialnych za bezpieczeństwo załogi pod ziemią. Nazwa „Sztygarka” przylgnęła do budynku tak mocno, że przetrwała samą szkołę.
Kopalnia Ćwiczebna nigdy nie wydobywała węgla na sprzedaż. Była salą lekcyjną pod ziemią: uczniowie stawiali w niej obudowy, ćwiczyli urabianie i uczyli się rozpoznawać zagrożenia. Dziś to trasa turystyczna na Szlaku Zabytków Techniki, a muzeum na powierzchni pokazuje geologię, etnografię i dzieje przemysłu.
Ciekawostki
- Temperatura w wyrobisku trzyma się kilkunastu stopni przez cały rok — w lipcu to najchłodniejsze miejsce w mieście.
- W zbiorach muzeum jest dział podróżniczy z pamiątkami z wypraw — nietypowy jak na muzeum górnicze.
- Sztygar to nie stopień naukowy, tylko funkcja dozoru: odpowiadał głowa za głowę za ludzi na swojej zmianie.
Pod ziemią jest chłodno — weź bluzę nawet w lipcu.
Pokaż na mapie Otwiera OpenStreetMap w nowej karcie. Mapy nie osadzamy u siebie — to znaczyłoby, że każdy odwiedzający łączy się z cudzym serwerem.
Skąd to wiemy
- Muzeum Miejskie „Sztygarka” Gospodarz obiektu i trasy podziemnej.
- Dąbrowa Górnicza — historia miasta Dzieje gmachu i górnictwa w mieście.